Srbija

Radan proglašen parkom prirode

Radan park prirode

Područje planine Radan proglašen je parkom prirode i svrstan je u I kategoriju zaštite uredbom Vlade od 18. januara 2024. godine.

Kako se u uredbi navodi brdsko-planinsko područje centralnog dela južne Srbije, između gornjih tokova reke Kosanice i Jablanice, čiji središnji deo prostora ispunjava planinski masiv Radana, stavlja se pod zaštitu i proglašava zaštićenim područjem pod imenom „Radan“, kao prirodno dobro međunarodnog, nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja i svrstava se u Ι kategoriju zaštite, kao Park prirode.

PROČITAJ:  Zašto je zabranjeno ronjenje sa belim ajkulama u Meksiku

Zašto je Radan stavljen pod zaštitu

Park prirode „Radan“ se stavljen je pod zaštitu radi očuvanja geološke, biološke i predeone raznovrsnosti, a naročito očuvanja raznovrsnih oblika vulkanskog reljefa; Lecko andezitskog masiva, najvišeg i najvećeg vulkanskog kompleksa u Srbiji. To su klisure: Velike Kosanice, Gajtanske reke, Borinske reke i Sokolov vis.

Takođe, Radan je pod zaštitom zbog hidroloških i hidrogeoloških pojava (bifurkacija Delivode, termomineralne vode Proloma); šumskih staništa na prelazu između kotlina i brdsko-planinskih terena na diseciranom reljefu sa komadima andezitskih stena refugijalnog karaktera, od pojasa zajednica vrbe i topole (Salici-Populetum albae), klima zonalnih zajednica sladuna i cera (Quercetum farnetto-cerris), termofilnih kitnjakovih zajednica (Quercetum montanum moesiacum), kitnjakovo-grabovih zajednica (Querco-Carpinetum serbicum), mezofilnih bukove šume (Fagetum montanum moesiacum), reliktnihpoli dominantnih i osiromašenih šumskih zajednica sa mečjom leskom (Corylus colurna L.) i kavkaskom lipom (Tilia caucasica Rupr.) i zajednica javora i graba (Aceri-Carpinetum betuli) u kontaktnom delu između hrastovog i bukovog pojasa.

Na Radanu se nalaze staništa i populacije divlje flore (751 biljnom vrstom), a posebno mezijskih endemita (Pulsatilla montana ssp. Bulgarica-bugaraska planinaska sasa, Pastinaca hirsute-dlakavi paškanat, Armeria rumelica-babina svila i Sedum stefco-sedum); staništa i populacija divlje faune, posebno ptica (Ciconia nigra-crna roda, Aquila pomarina-orao kliktaš, Aquila chrysaetos-suri orao, Hieraaetus pennatus-patuljasti orao, Falco peregrinus-sivi soko, Crex crex-prdavac, Bubo bubo-buljina, Caprimulgus europaeus-leganj), sisara (Microtus felteni-makedonska voluharica i Vormela peregusna-šareni tvor), riba (Salmo trutta-potočna pastrmka, Alburnoides bipunctatus-dvoprugasta uklija, Barbus balcanicus-potočna mrena, Gobio gobio-krkuša, Leuciscus cephalus-klen, Cobitis taenia-vijun i Perca fluviatilis-grgeč), vodozemaca i gmizavaca; karakterističnih prirodnih predela i kulturno-istorijskog nasleđa specifičnog po vremenu nastanka, stepenu očuvanosti i kulturnoj vrednosti (Caričin grad, Drengrad, Kastrat).

PROČITAJ:  Zašto je uspon na Monblan toliko opasan

Gde se nalazi Park prirode Radan?

Park prirode „Radan“, nalazi se na teritoriji opština Kuršumlija (KO Dešiška, Kosmača, Mehane, Rudare, Svinjište, Visoka, Zagrađe, Zebica i deo KO Dedinac, Prolom, Veliko Pupavce, Kupinovo, Ivan Kula, Đake, Rača), Bojnik (KO Borince, Brestovac, Ivanje, Magaš-Dobra voda, Majkovac, Obražda, Orane), Lebane (KO Bačevina, Petrovac, Slišane, Svinjarica, Štulac), Medveđa (KO Drence, Gajtan) i grad Prokuplje (Arbanaška, Bogujevac, Bublica, Donji Statovac, Dragi deo, Tovrljane, Vlasa, Vlasovo i deo KO Srednji Statovac, Gornji Statovac).

Radan grafički prikaz
Radan grafički prikaz granica

Površina Parka prirode „Radan“ iznosi 43.512,72 ha, od čega je u državnom vlasništvu 18.683,77 ha (42,94%) i u privatnom vlasništvu je 24.828,96 ha (57,06%), od čega je u režimu zaštite I stepena 991,25 ha (2,28%), II stepena 6.250,99 ha (14,37%) i u režimu zaštite III stepena 36.270,48 ha (83,35%).

Šta znači I kategorija zaštite Radana?

Na području Parka prirode „Radan“, na površinama na kojima je utvrđen režim zaštite I stepena sprovodi se stroga zaštita, kojom se omogućavaju procesi prirodne sukcesije i očuvanje staništa i životnih zajednica u uslovima divljine.

Osim zabrane radova i aktivnosti koje su kao takve utvrđene članom 35. Zakona o zaštiti prirode i čl. 5. i 6. ove uredbe, u režimu zaštite I stepena zabranjuje se i:

  1. svi radovi i aktivnosti, osim naučnih istraživanja i strogo kontrolisanih aktivnosti usmerenih ka očuvanju i unapređivanju postojećeg stanja ekosistema;
  2. korišćenje prirodnih resursa;
  3. izgradnja objekata i izvođenje bilo kakvih radova i aktivnosti
Radan planina
Radan planina, autor: Geograf208 / Wikimedia Commons CC4.0

Radovi i aktivnosti u parku prirode Radan ograničavaju se na:

  1. naučna istraživanja i praćenje prirodnih procesa;
  2. kontrolisanu (brojno, vremenski i prostorno) posetu u obrazovne, rekreativne i opštekulturne svrhe;
  3. obeležavanje granica;
  4. sprovođenje zaštitnih, sanacionih i drugih neophodnih mera u slučaju požara, elementarnih nepogoda i udesa, pojava biljnih i životinjskih bolesti i prenamnožavanja štetočina, uz saglasnost ministarstva nadležnog za poslove zaštite životne sredine;
  5. održavanje postojećih objekata, kao što su visokonaponski dalekovodi, postojeći šumski putevi.

Park prirode „Radan“ poveren je na upravljanje Javnom preduzeću „Srbijašume“.

PROČITAJ:  Austrija planira proširenje železničke mreže do 2040. godine

Izvor: Daljine.rs, naslovna fotografija: Marko.vl / Wikimedia Commons, CC4.0

Pratite nas na društvenim mrežama: Instagram, Facebook i Twitter i budite obavešteni o dešavanjima iz oblasti putovanja, turizma, ekologije i kulture.

Pretplati se
Obavesti o
guest

Ovo veb mesto koristi Akismet kako bi smanjilo nepoželjne. Saznajte kako se vaši komentari obrađuju.

0 Komentara
Ugrađene povratne informacije
Pogledaj sve komentare